نشست تخصصی «نقش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان در حوزه ادبیات کودک و نوجوان»، با حضور حمیدرضا شاه‌آبادی(مدیر انتشارات کانون)، شهرام اقبال‌زاده(مترجم و منتقد) و سیدعلی کاشفی خوانساری(پژوهشگر) برگزار شد. در این نشست حاضران به بررسی نقش این نهاد در مقاطع مختلف پرداختند و راه‌کارهایی برای بهبود فعالیت این نهاد فعال در حوزه کودک و نوجوان ارایه دادند.
حمیدرضا شاه‌آبادی مدیر انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان در نقد فعالیت‌های انتشارات کانون گفت: موقعیت کنونی کانون در مقایسه با تصورات آرمانی و اهداف ما با توجه به شرایط کنونی تا حدودی فاصله دارد. در نظر گرفتن یک مقصد مناسب با توجه به شرایط و امکانات کنونی حائز اهمیت است. باید با نگاه واقع‌نگر و در یک شرایط منطقی و دور از هیجانات موقعیت خود را تعریف کنیم.
وی ادامه داد: شرایط ما پذیرفتنی است؛ چون آرمان‌های بسیار دوردست همواره در ما احساس حقارت ایجاد می‌کند و چنانچه خود را کمتر از آنچه هستیم ببینیم باز دچار مشکل خواهیم شد. چنانچه بخواهیم به فعالیت‌های انتشاراتی خود با نگاه واقع‌گرایانه امتیاز دهیم از ۲۰ نمره‌ ۱۴ یا ۱۵خواهیم گرفت.
در ادامه نشست اقبال‌زاده، مترجم و منتقد ادبیات کودک و نوجوان در سخنانی گفت: کانون به نوعی با ادبیات کودکان و نوجوانان گره خورده است و ادبیات کودک با گره خوردن شاه‌آبادی: کتاب کانونی در نوع خود صاحب ژانر و یک نوع نگاه ویژه است. امروز کتاب کانون توانسته اولین وظیفه‌اش را در ادامه کار الگوسازی به انجام رساند سه عامل نهاد، نظریه و خلق ادبی شکل می‌گیرد. اما سوال این است که آیا پدیده‌ ادبیات کودک در ایران و جهان پیش از مدرنیته وجود داشته است و اگر بوده مفهوم آن چه بوده و اگر نبوده چرا؟ برای بررسی فعالیت در زمینه کودک توجه به مفهوم کودک بسیار پایه‌ای است. در هیچ نهاد فرهنگی، مذهبی، … پیش از مدرنیته جریانی وظیفه بررسی ادبیات کودک را نداشته است.
وی افزود: نطفه‌های ادبیات کودک ایران در زمان مشروطیت و در کتاب احمد و سفینه‌ طالبی شکل می‌گیرد. تا دهه ۱۳۴۰ به جز آموزش و پرورش که از کودک به عنوان یک قشر اجتماعی مستقل و یک گروه استراتژیک تعریف کرده، خبری از نهاد مستقلی در این حوزه نیست.
اقبال‌زاده تصریح کرد: سال ۱۳۴۴ زمان ورود به دوران جدید استقلال ادبیات کودک مستقل از نهاد آموزش و پرورش است. کانون پرورش فکری مستقل از دولت شکل می‌گیرد که در آن دوران فعالیت‌های گسترده و قابل قبولی داشته است. ایجاد کتابخانه‌ها، نشر و چاپ کتاب، تولید انیمیشن، توزیع کتاب به اقصی نقاط کشور و … از جمله این فعالیت‌ها بوده است. پس از انقلاب اسلامی، کانون با توجه به پشت سرگذاشتن دوره ای، جایگاه خود را مجددا با درایت مدیران خود بازیافت.
وی افزود: برخی مشکلات ما مربوط به تعاریف نامشخص و تعریف نشده در مورد ارتباط بخش خصوصی و دولتی در بازار ایران است مثلا در بخش توزیع کتاب و محصولات مرتبط، عدم همکاری بین این دو نهاد مشهود است.
در ادامه این نشست سیدعلی کاشفی خوانساری، پژوهشگر کتاب‌های کودک و نوجوان گفت: با توجه به این که جدا از پیشینه‌ ایدئولوژیک، در کنار کانون نهاد مشابهی وجود نداشته، کانون در حوزه‌های تصویرگری کودک، شعر کودک و … با توجه به توانایی‌ها و شرایط، بسیار خوب عمل کرده است. ۲۰ سال پیش بخش انتشارات کانون در مقایسه با دیگر ناشران بسیار قوی عمل می‌کرد؛ به طوری که کتاب‌هایی که ارائه می‌شد، در دو بخش کتاب‌های کانون و ناشرین دیگر عرضه می‌شد، ولی امروز از تعداد زیادی کتاب که در حوزه کودک و نوجوان منتشر می‌شود درصد بسیار کمی از کتاب‌ها تولید کانون هستند.
در ادامه حمیدرضا شاه‌آبادی با بیان اینکه کانون از سال ۱۳۴۴ تا ۱۳۵۷ حدود یک هزار کتاب منتشر کرد، افزود: امروز کانون یکصد عنوان کتاب در سال منتشر می‌کند که در مقایسه با ناشران دولتی و خصوصی این تعداد باید افزایش یابد.
به گفته شاه‌آبادی، کتاب کانونی در نوع خود صاحب ژانر و یک نوع نگاه ویژه است. امروز کتاب کانون توانسته اولین وظیفه‌اش را در ادامه کار الگوسازی به انجام رساند.
وی افزود: دومین وظیفه کانون تعامل در شیوه‌های مختلف به واسطه برگزاری سمینارها، نشست‌ها، همایش‌ها شرکت در جشنواره‌ها و … به همکاران مرتبط با ادبیات کودک است که به ما کمک می‌کند تا افق را بشناسیم و برنامه هایمان را به سمتی که باید برود موثرتر هدایت کنیم.
وی تاکید کرد: نوع فعالیت ما در مقایسه با نهادهای موازی با کانون، نگاه رقابتی نیست. کانون همواره جایگاه پدرانه را برای دیگر نهادهای مرتبط که در کنار ما رشد و فعالیت می‌کنند، دارا بوده است.
مدیر انتشارات کانون در ادامه اظهار داشت: با وجود انتقاداتی که همواره به انواع فعالیت‌های ما بوده است به عنوان مثال به نوع تصویرگری انتزاعی، برای کانون یک پله خاص از فرهیختگی را در نظر می‌گیریم و براساس آن کار می‌کنیم.
شاه‌آبادی در پایان سخنانش گفت: ما همواره آن قدر نیاز به کتاب چاپ اول داریم که اگر کسی کتابی را برای چاپ به ما بسپارد، لطفی به نهاد کانون کرده است.
نازنین برادران