کتاب حاضر، از گنجینه متون دینی است که برگزیده‌هایی

از کتاب مشهور و معروف مجمع‌البیان را در تفسیر قرآن کریم شامل می‌شود. این تفسیر به فارسی نوشته شده است. هرچند نویسنده کتاب اغلب فنون و علوم همچون بلاغت، حکمت و عرفان، علم حدیث، علم کلام و نحو و لغت را در نوشتن آن به کار گرفته امّا کاربرد فنون و ظرائف ادبی در کار او جلوه‌ای دیگر دارد. در این گزیده، متنهای انتخابی عمدتاً از ماجراهای تاریخی، داستانی و اصطلاحاً از شأن نزول آیات است و به سایر مطالب این تفسیر کمتر اشاره شده است. همچنین ترجمه آیات در شروع هر بخش، برگرفته شده از ترجمه قرآن آقای عبدالمحمّد آیتی است.
از بخشهایی که در این گزیده آمده است موارد زیر را می‌توان برشمرد:

فاتحه‌الکتاب
سوره بقره

سوره آل عمران
سوره نساء
سوره مائده
سوره اعراف

سوره انفال
سوره یونس
سوره اسراء

سوره شعرا
سوره لقمان

سوره احزاب
سوره حجرات
سوره دهر

سوره بروج
سوره کافرون
سوره نصر

سوره یس
سوره ص

در اینجا دو صفحه از کتاب برگزیده مجمع‌البیان را که تفسیر آیه

۲

۴ سوره

اسراء است برای مثال می‌آوریم:

سوره اسراء

ذیل آیه ۲۴ سوره اسراء
واحفض لهما جَناحَ الذُّلِ مِن‌الرَحمَه و قُل رَبِّ اَرحَمُهما کما رَبَّیانی صَغیراً
در برابرشان از روی مهربانی، سر تواضع فرود آر و بگو: ای پروردگا

ر من، همچنان که مرا در خُردی پرورش دادند بر آنها رحمت آور.

از این آیه، برمی‌آید که دعای فرزند برای پدر و مادری که از دنیا رفته‌اند، مورد قبول خداوند وگرنه، چه فایده‌ای دارد که بگوید: درباره آنها دعا کن.
برخی گویند خداوند، فرزند را امر می‌کند که به پدر و مادر پیر، نیکی کند؛ زیرا محبّت فرزندانِ جوان، نسبت به مادر پیر کم است. لکن دستور نمی‌دهد که پدر و مادر درباره فرزندان نیکی کنند؛ زیرا محبّت پدر و مادر نسبت به فرزندان بسیار است. علّت اینکه فقط دوران پیری را ذکر کرده، این است که پدر و مادر در این دوران، احتیاج به کمک دارند؛ زیرا در سن پیری ضعیف‌اند و احتیاج دارند که فرزندان مخارج زندگ

ی آن

ها را تأمین کنند.
در حدیث است که پیامبر فرمود:
ـ بینی‌اش به خاک مالیده شود! بینی‌اش به خاک مالیده شود! بینی‌اش به خاک مالیده شود!
عرض کردند: یا رسول‌الله! کی؟

فرمود:«کسی که پدر و مادرش یا یکی از آنها به سن پیری رسند و کاری نکند که داخل بهشت شود.»
ابواسید انصاری روایت کرده است که ما در حضور پیامبر گرامی بودیم. مردی از بنی سلمه آمد و گفت:«یا رسول‌الله، آیا پس از مرگ پدر و مادرم، کار نیکی مانده است که درباره آنها انجام دهم؟»

فرمود:«آری. نماز بر آنها، طلب آمرزش، وفا کردن به عهدشان، احترام دوستشان و صله رحم آنها.»
بابک نیک طلب