42

باران اسیدی، بارانی است که با خود اسید به همراه دارد. چرا؟
سوخت‌های فسیلی مانند زغال سنگ و نفت و بنزین، هنگام سوختن از خود موادی مانند گوگرد (سولفور)، کربن و نیتروژن منتشر می‌کنند. این اکسیدها با رطوبت هوا ترکیب می‌شوند و اسید سولفوریک، اسید کربنیک و اسید نیتریک را به‌وجود می‌آ‌ورند. اسیدهای موجود در هوا با قطره‌های باران همراه می‌شوند و به سطح زمین بازمی‌گردند.
به بارش‌های دیگری هم، مانند برف، تگرگ، بوران (بارش باران و برف همراه با باد) و مِه که ترکیبی از این اسیدها را با خود دارند، باران اسیدی می‌گویند.
در قرن بیستم، دانشمندان به این نکته پی بردند که باران‌‌های اسیدی برای محیط زیست انسان خطرناک است و به آن آسیب وارد می‌کند. کشورهایی که در نیمه‌ی شمالی کره‌ی زمین قرار دارند، مانند امریکا، کانادا، آسیا و اکثر کشورهای اروپایی، بیش ترین استفاده را از سوخت‌های فسیلی در صنایع و کارخانه‌های خود می‌کنند و به همین دلیل می‌توان گفت که این کشورها از عوامل اصلی تولید باران‌های اسیدی هستند.
دانشمندان برای تعیین مقدار اسیدی یا قلیایی بودن بارش‌‌ها، مقداری از باران را به عنوان نمونه انتخاب می‌کنند و پ هاش( pH) یعنی ترکیب اسید و باز موجود در آن را اندازه‌گیری می‌کنند. پ هاش موجود در هر ماده از ۰ تا ۱۴ واحد اندازه‌گیری می‌شود. به عنوان مثال، پ هاش آب مقطر ۷ است که طبیعی محسوب می‌شود. پ هاش کم تر از ۷، اسیدی بودن و بیش تر از ۷، قلیایی بودن آن ماده را نشان می دهد. پ هاش باران‌های طبیعی بین ۵ تا ۶ است؛ زیرا کربن دی اکسید موجود در جَوّ به مقدار بسیار کمی بخار آب را اسیدی می‌کند. در سال ۲۰۰۰ میلادی باران‌‌هایی در امریکا بارید که پ هاش آن ها کم تر از ۲ و۳ بود! پ هاشِ بیش تر باران‌هایی که در این کشور می‌بارد، بین ۳ و ۴ است.
باران اسیدی برای تمام موجودات زنده و محیط زیست خطرناک و مخرب است؛ اما بیش‌ترین آسیب را به محیط دریاچه‌ها، رودخانه‌‌‌ها و آب‌های جاری می‌زند. کم تر موجود آبزی را می توان یافت که بتواند در برابر شرایط اسیدی مقاومت کند و زنده بماند. تا پایان سال ۲۰۰۰ میلادی، ۱۰۰۰۰ دریاچه در جهان، به‌ویژه در نروژ، سوئد و کشورهای امریکای شمالی بر اثر باران‌‌های اسیدی نابود شد. این باران‌‌ها با از بین‌بردن مواد معدنی موجود در خاک، سبب نابود شدن جنگل‌ها و گیاهان نیز می‌شوند.
بادهای شدید می‌توانند این اسیدهای آلوده و خطرناک را از نقطه‌ای در کره‌ی زمین به نقطه‌ی دیگری منتقل کنند. تحقیقاتی که در دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی صورت گرفت، به روشنی نشان داد که مواد منتشر شده از یکی از نیروگاه‌های زغالی تولید برق که در غرب امریکا قرار دارد، عامل اصلی باران‌های اسیدی است که در شرق کانادا و شمال شرقی امریکا می‌بارد.
باران‌های اسیدی می‌توانند به ساختمان‌هایی که از سنگ، فلز و بتون ساخته می‌شوند، آسیب جدی برسانند. همچنین می‌توانند سلامت انسان را به خطر بیندازند. ذرات انیدرید سولفورو (دی‌اکسید گوگرد) که گاز سنگینی است و اکسیدهای نیتروژن به راحتی از طریق تنفس وارد ریه می‌شوند و بیماری‌‌هایی مانند آسم و برونشیت (ورم نایژه‌ها) را به وجود می آورند.

علی خاکبازان

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*