نویسنده: سید محمد صادق فیض
ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
سوم اسفند به روایت تاریخ
ممکن است درس تاریخ برای بسیاری از نوجوانان مدرسه‌ای درسی کسل کننده و گاه سخت به نظر برسد اما از آن‌جا که تاریخ هم‌چون چراغی راهگشا و معلم انسان‌هاست، خواندن درسی به نام درس تاریخ ضروری به‌نظر می‌رسد. اما بد نیست که گاه برای آسان‌تر شدن درس تاریخ به کتاب‌های تاریخی غیر درسی مراجعه کنیم. یکی از این‌کتاب‌ها که توسط انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نوشته شده، به توصیف ماجرای کودتای سوم اسفند می‌پردازد. کودتای سوم اسفند سال ۱۲۹۹ یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخی ایران به‌شمار می‌رود که در آخرین سال قرن پیش اتفاق افتاده‌است.
این کودتای نظامی توسط سید ضیاءالدین طباطبایی یکی از سیاست‌مدارن آن روزگار و صاحب روزنامه رعد با همکاری رضاخان میر‌پهج(پهلوی) اجرا شد و زمینه تغییر حکومت از قاجار به پهلوی را فراهم آورد. در این روز قوای قزاق به فرماندهی رضا‌خان از قزوین وارد تهران شدند و مراکز نظامی و اداره‌ها را اشغال کردند. البته یکی از مهمترین دلایل اشغال تهران توسط قزاق‌ها را باید در بی‌کفایتی احمد شاه و بی‌توجهی مردم جست‌وجو کرد. به هر‌حال ورود قزاق‌ها به ایران یکی از تاثیر‌گذارترین وقایع تاریخی کشورمان است که اگرچه زمینه را برای برچیده شدن حکومت قاجاری فراهم آورد،؛ ولی تولد حکومتی جدید را سبب شد که بیش از نیم قرن بر کشورمان سلطه داشت.
سید محمد صادق فیض در کتاب کودتای سوم اسفند، این واقعه تاریخی را به زبان داستان بیان کرده و به بررسی اتفاقات پیش از این روز پرداخته‌است. وقایعی که همه آنها در شکل‌گیری حکومت پهلوی نقش داشته‌است.
فیض برای روایت داستان کودتای سوم اسفند از روش فلاش بک استفاده کرده‌است. به‌این معنا که ابتدا داستان را با بیان ورود قزاق‌ها به تهران شروع کرده و سپس زمینه‌های شکل‌گیری این واقعه را توضیح داده‌است. به عنوان مثال پس از توضیح درباره فضای تهران در روز سوم اسفند، به هجده ماه قبل برگشته و به قراردادی اشاره کرده که بر اساس آن امور نظامی و مالی ایران زیر نظر انگلیسی‌ها در آمد. نویسنده ضمن توضیح این موضوع به اتفاقات دیگری که دو سال قبل بین ایران، روسیه و انگلستان رخ داده،‌اشاره می‌کند تا اهمیت قرار داد معروف به قرارداده ۱۹۱۹ را برای مخاطب شرح دهد.
نویسنده در این کتاب به توصیف شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایران پرداخته و به نقش شیخ محمد خیابانی، محمد تقی پسیان و میراز کوچک خان جنگلی نیز در شکل‌”یری جنبش‌های مردمی علیه غربی‌ها اشاره کرده‌است.
وی هم‌چنین درباره سید حسن مدرس به عنوان یک معترض نیز توصیفاتی ارائه داده و پس از بیان نقش هر یک از شخصیت های تاریخی در مخالفت‌های علیه شاه باز هم به روز سوم اسفند بازگشته و در صفحات پایانی اتفاقات آن روز را که مهمترین آن برقراری حکومت نظامی بود؛ توصیف کرده‌است. نویسنده هم‌چنین به روز چهارم اسفند نیز پرداخته و تاکید می‌کند که این کودتای مقدمه شکل‌گیری سلسله پهلوی بود که تنها دو پادشاه داشت.
این کتاب با تصاویر سیاه و سفید که زمینه قهوه‌ای آن با تاریخی بودن موضوع مناسب است، هماهنگی دارد. منیژه ونکی عکس‌های موجود از این وقایع را به این شکل تصویرسازی کرده تا گذشت زمان را با کمک آنها نشان دهد. به هر حال کتاب کودتای سوم اسفند برای نوجوان که تاریخ را با کمک کتاب‌های درسی آموخته‌اند خواندنی خواهد بود. چون با مطالعه این کتاب ضمن یادگیری تاریخ و درس، داستان یک واقعه را می‌خوانند و می‌‌توانند ضمن آموزش،‌ داستان نیز بخوانند.

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>