untitled-1
آیا تا به حال به زیر پاهایتان دقت کردید؟
آیا می دانید فرش هایی که زیر پای من و شماست چقدر اصیل و ارزشمند هستند؟
آیا می دانید ایرانیان از چه تاریخی شروع به فرش بافی کرده اند؟
در سال ۱۹۴۹ میلادی (معادل با ۱۳۲۸ شمسی)، طی کاوش های باستانشناسی، پروفسور رودنکو -باستانشناس روسی- قدیمی ترین فرش ایرانی را در گور یکی از پادشاهان سکایی در نواحی جنوبی سیبریه، در دره پازیریک کشف کرد. این فرش که در میان توده ای از یخ کشف گردید، به فرش “پازیریک” شهرت یافت.
قالی ارزشمند پازیریک امروزه در موزه” آرمیتاژ” مسکو نگهداری می شود.
untitled-21این قالی در ابعاد تقریبا مربع شکل ۲۳/۱۸۹ در ۲۰۰ سانتیمتر است که به جز بخش کوچکی باقی آن سالم مانده است. ریشه های آن در حدود ۱ تا ۵/۱ سانتیمتر بوده و ضخامت آن به زحمت به ۲ میلیمتر می رسد. تار و پود آن پشمی است و در هر دسیمتر مربع تقریبا ۳۶۰۰ گره دارد که در مقایسه با فرش های امروزی جزو دسته ی فرش های نفیس قرار دارد.
رنگ های به کار رفته در این قالی، قرمز تیره، آبی، نارنجی، قهوه ای و زرد بوده و با نقش جانوران افسانه ای بالدار، سپاهیان سوار بر اسب یا پیاده، گوزن خالدار شاخ پهن، گل های چهاربرگ ، نگاره ی هشت پر که در مربع های هندسی در وسط فرش احاطه شده اند، به دست بافندگان گمنام ایرانی بافته شده است. البته رنگ این قالی در طول زمان تغییر یافته و رنگ اصلی آن به سایه های صورتی روشن و سبز کم رنگ تبدیل شده است. در ایران نیز در سال ۱۳۵۵ دو نمونه از این فرش در شرکت سهامی فرش ایران بافته شد که موزة فرش ایران یکی از آن ها را به معرض نمایش گذاشته است .
کشف قالی ارزشمند پازیریک که قدیمی ترین یادگار قالی دستباف ایرانی به شمار می آید، سابقه قالیبافی در ایران را به بیش از ۳۰۰۰سال قبل از میلاد مسیح رساند. تا قبل از آن مورخین و پژوهشگران سابقه قالیبافی در ایران را حدود ۱۰۰۰سال می دانستند.
البته در میان پژوهشگران و باستانشناسان بر سر اینکه بافندگان این فرش ایرانی بوده اند یا بیابانگردان سکایی از طرح های ایرانی ایده گرفته اند و اینکه آیا اصلا این فرش منشأ ایرانی دارد یا خیر، اختلاف نظرهایی وجود دارد. که متخصصین ایرانی و خارجی در این زمینه با ذکر دلایل کافی منشأ ایرانی این فرش را ثابت کرده وتعدادی از فرش شناسان و محققان فرش ایران دلایل قوی و محکمی را در بحث ایرانی بودن طرح ها و بافت فرش پازیریک ارائه داده اند.
untitled-3به طور مثال در کتاب ” مقابر یخزدهء سیبری؛سوارکاران عصرآهن مدفون در پازیریک ” پروفسور رودنکو می نویسد: در طرح پازیریک صف های منظم مردان و چارپایان که همگی به فاصله ای معین از پی یکدیگر می آیند، به روشنی یادآور رسم های هخامنشی و آشوری است . همچنین شیوه ی گره زدن دم اسب ها و کاکل آن ها به رسم ایرانیان است . هم در پیکرکنده های تخت جمشید و هم در فرش پازیریک ستوربانان در سمت چپ اسب گام برمی دارند و دست راست خود را برپشت گردن اسب نهاده اند. نقش گوزن فرش پازیریک از دیگر موارد مهم است . رودنکو اشاره کرده است که این گوزن ها از تیره ی گوزن زرد خالدار شاخ پهن و ایرانی است. پروفسور رومن گیرشمن ، ایران شناس فرانسوی ، هم به هنگام بررسی چندین ظرف سیمین و نیز تصویر چند سنگ کنده بر طاق بستان به شباهت «گوزن بین النهرینی » و گوزن پهن شاخ ایرانی که بدن خالدارش با شاخ های پهناور پوشیده است ، توجه کرد. وی همچنین به نفوذ هنر هخامنشی بر روی اشیای متعلق به قرون چهارم و سوم پیش از میلاد در قبرهای یخ زده ی سکایی در پازیریک اشاره کرده است و می نویسد: در قسمت مرکزی این فرش یک ردیف ستاره های چهارپر نقش شده که روی اشیای مکشوف در لرستان نیز دیده می شود. نقش حاشیه ی این فرش ، کاملا بنا بر سنت های هخامنشی است و گوزن ها و سواره ها را در دو ردیف نشان می دهد.
“پس از کشف قالی پازیریک که خوشبختانه به دلیل محفوظ ماندن در دل یخ سالم باقی مانده بود، نه تنها سابقه قالیبافی در ایران قدمتی چند هزارساله پیدا کرد، بلکه بر همگان مسلم شد ایرانیان در جهان نخستین مبتکران بافت قالی بوده اند.”
فروغ شعبانی

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*