لطفاً خودتان را برای خوانندگان مجله «هدهد» معرفی کنید.

  • با سلام من فروغ علی شاهرودی هستم. متولد ۱۳۳۸٫ فارغ‌التحصیل رشته کارشناسی ادبیات فارسی از دانشگاه علامه طباطبایی و رشته کارشناسی ارشد زبان‌های باستانی ایران از دانشگاه تهران. حدود ۱۹ سال است در واحد پژوهش کانون فعالیت دارم.در حال حاضر کارشناس مسئول تحقیقات بنیادی واحد پژوهش هستم.

چه‌طور شد که به فکر نوشتن کتاب «هفت دیار نیشابور» افتادید؟

  • چند سال پیش در واحد پژوهش طرحی با عنوان «در جستجوی سیمرغ» انجام شد. این طرح به بررسی شهرهای مسیر جاده ابریشم در ایران بزرگ می‌پرداخت. منظور از ایران بزرگ، گسترهء ایران در زمان رواج این جاده، یعنی پیش از میلاد و به خصوص دوران اوج رواج آن، یعنی حدود سلسله ساسانی در ایران است. ایران در آن زمان تا حدود خوارزم، سمرقند و بخارا در آسیای مرکزی می‌رسید. نیشابور، نخستین شهری است در ایران کنونی که در مسیر این جاده قرار داشت. برخی از شهرهای دیگر در این مسیر شامل شهرهای سمنان، ری، قزوین، زنجان، تبریز، است که سپس این مسیر تا به اروپا می‌رسید. در این طرح به بررسی این شهرها پرداخته شده است.

وقتی با کمک همکاران کار پژوهشی نیشابور به پایان رسید متوجه ویژگیهای خاص این شهر از لحاظ تاریخی، هنری و ادبی و ضرورت مطرح کردن آن برای نوجوانان شدم و طرحی کلی در قالب یک داستان برای نوجوانان در ذهنم شکل گرفت. به نیشابور رفتم و در فضا و حال و هوای آنجا قرار گرفتم و شروع به نوشتن داستانی برای نوجوانان کردم. اما نیاز به مطالعه و بررسی بیشتری داشتم. چون داستان، گفت‌وشنود و پرسش و پاسخ بود. به‌خصوص در بخشهای هنری مثل معماری و بخش ادبی به جزئیات و موضوعاتی بیشتر از آنچه در کار پژوهشی نیشابور انجام شده بود، احتیاج داشتم. به‌تدریج که داستان را می‌نوشتم، هر جا نیاز به مطالعه بیشتری بود، در آن زمینه مطالعه و تحقیق می‌کردم. تا سرانجام داستان تمام شد. آن را بارها و بارها خواندم و تصحیح کردم. سعی کردم تمایز فصل‌بندی‌های آن به خوبی حفظ شود.

در حین نوشتن، داستان را آقای کاظمی از همکاران واحد پژوهش که در حال حاضر سرپرست مدیریت واحد به عهد ایشان است، خواندند و نکاتی را درباره روند داستانی آن یادآوری کردند.

پس از آن آقای حاجی حاتم، که آن زمان مدیر واحد پژوهش بودند، متن داستانی را به خانم پروین بنی‌هارونی از همکاران واحد تجربیات هنری برای تصویرگری معرفی کردند. خانم بنی‌هارونی، پس از مطالعه متن برای تصویرگری آن اقدام کردند. با ایشان سفری به نیشابور رفتیم وایشان از مکانهای مختلف آن عکاسی کردند و پس از بازگشت و زحمت بسیاری که ایشان صرف این کار کردند، تصویرها را هماهنگ با متن داستان تنظیم کردند.

آیا پیش از نشر این کتاب هم مطالبی را چاپ کرده‌اید؟

  • هفت دیار نیشابور، اولین کار داستانی من است که چاپ شده است. یک کار پژوهشی هم انجام داده‌ام با عنوان «بازی و زندگی» که درباره تأثیر بازی در رشد و شکوفایی شخصیت کودک و نوجوان است. چند مقاله نیز درباره تاریخ ایران و مقاله‌ای درباره شاهنامه فردوسی نوشته‌ام که در مجله فردوسی چاپ شده است. یک مقاله هم درباره همسویی ادبیات با تحولات روحی روانی دورهء نوجوانی نوشته‌ام که در مجله روشنان چاپ شده است. مقاله دیگری نیزط درباره کارکرد نماد در ادبیات کودک است که در شماره جدید روشنان قرار است چاپ شود.

به نظر شما علت انتخاب کتاب فوق در جشنواره کتاب «گام اول» چه بوده است؟

  • چنانچه از سخنان دست اندرکاران جشنواره «گام اول» متوجه شدم، علت انتخاب کتاب هفت دیار نیشابور، مستند بودن آن است، شیوه ابتکاری و تازه آن برای طرح مباحث تاریخی برای نوجوانان، هماهنگی تصاویر با متن شخصیت‌پردازی و از این قبیل بوده است.

اگر می‌توانید دربارهء ویژگیهای خاص کتابتان کمی صحبت کنید.

  • کتاب در درجه اول مستند است و اطلاعت جامع تاریخی، هنری و ادبی درباره تاریخ ایران از طریق نیشابور به خواننده می‌دهد. اطلاعات تاریخی آن با دقت انتخاب شده است و به شیوه‌ای روان برای نوجوانان مطرح شده است. دانستن این اطلاعات، به خصوص به این شیوه یعنی مفصل و جامع برای نوجوانان ضروری است. چون با تکیه بر ارزش‌گذاری بر پشتوانهء غنی فرهنگی و تاریخی ایران در نظر گرفته شده است. نگاهی گذرا به تاریخ و بدون پرداختن به زوایا و تاریک و روشنهای گذشته نمی‌تواند دیدگاه و برداشت درستی از هویت تاریخی و فرهنگی به خواننده به‌خصوص خوانندهء نوجوان بدهد. احساس می‌کنم همانطور که خودم با این کتاب به دوره‌های تاریخی مختلف سفر کردم و در جریان تاریخ قرار گرفتم، خواننده را نیز با خود به گذشته‌های دور تاریخ ایران و تاریخ این شهر می‌برد. ویژگی مهم دیگر کتاب، این است که راوی، شهر را موجودی زنده و دارای هویت می‌داند. دارای تولد، زندگی و مرگ. دارای خاطرات تلخ و شیرین، دارای یادگارهای زیبا. نکته دیگر این که در هر فصل که به ویژگی‌های خاصی از این شهر می‌پردازد، آن ویژگی خاص با پرسش و پاسخ و کنجکاویهای راوی داستان در ذهن خوانند تثبیت می‌شود. زیرا در جریان آن راوی احساس خود را روشن و شفاف بیان می‌کند، از ویژگیهای جغرافیایی و ویرانی‌ها و آبادی‌های مکرر شهر در دیار اول یا شناخت عرفان و عارفان در دیار دوم یا دلیری‌ها و پایداری‌های مردمان این شهر در دیار هفتم.

آیا کارهای دیگری در زمینه پژوهش و یا دیگر رشته‌های ادبی هنری در دست انتشار دارید؟

  • به همین سبک و سیاق کتاب هفت دیار نیشابور نیز داستانی درباره تاریخ نوشته‌ام که امیدوارم هر چه زودتر چاپ شود. همین طور درباره تهران قدیم‌ترین تمدن در ایران که در خوزستان بوده و تمدن عیلام نامیده می‌شده و معبد چغازنبیل حاصل آن دوران است، متنی داستانی آماده چاپ دارم. چند داستان و طرح تحقیقی تاریخی هنری دیگر برای نوجوانان دارم که هنوز چاپ نشده است.

برای نوجوانان خواننده آثارتان و مراجعه‌کنندگان هدهد چه توصیه‌ای دارید تا باعث رشد و تقویت استعدادهای پژوهشی و مطالعاتی آنها باشد.

  • علاقه، مطالعه و پشتکار در کارهای پژوهشی خیلی مهم است. بخشی از انگیزه‌ها از راه مطالعه و شناخت به دست می‌آیند.

اگر سؤالی در نظر دارید بیان کنید و مطلبی که دلتان می‌خواهد بگویید.

  • کسی که انگیزه برای کار پژوهشی، داستان‌نویسی یا به طور کلی نویسندگی دارد به هر حال از هر راهی شده و در هر شرایطی به هدف و راه خودش فکر می‌کند و حاصل کارش را به ثمر خواهد رساند. اما حمایتی که از او می‌شود، او را دلگرم‌تر و مصمم‌تر می‌کند. امیدوارم تمام کسانی که می‌توانند در این زمینه یاری کنند از حمایت و لطف خودشان نویسندگان و پژوهشگران را محروم نکنند.

با تشکر از شما که چنین فرصتی در اختیار من گذاشتید.

آقای نیک‌طلب

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*