نویسنده: سید محمد صادق فیض
ناشر: كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان
سوم اسفند به روایت تاریخ
ممكن است درس تاریخ برای بسیاری از نوجوانان مدرسه‌ای درسی كسل كننده و گاه سخت به نظر برسد اما از آن‌جا كه تاریخ هم‌چون چراغی راهگشا و معلم انسان‌هاست، خواندن درسی به نام درس تاریخ ضروری به‌نظر می‌رسد. اما بد نیست كه گاه برای آسان‌تر شدن درس تاریخ به كتاب‌های تاریخی غیر درسی مراجعه كنیم. یكی از این‌كتاب‌ها كه توسط انتشارات كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان نوشته شده، به توصیف ماجرای كودتای سوم اسفند می‌پردازد. كودتای سوم اسفند سال 1299 یكی از مهم‌ترین وقایع تاریخی ایران به‌شمار می‌رود كه در آخرین سال قرن پیش اتفاق افتاده‌است.
این كودتای نظامی توسط سید ضیاءالدین طباطبایی یكی از سیاست‌مدارن آن روزگار و صاحب روزنامه رعد با همكاری رضاخان میر‌پهج(پهلوی) اجرا شد و زمینه تغییر حكومت از قاجار به پهلوی را فراهم آورد. در این روز قوای قزاق به فرماندهی رضا‌خان از قزوین وارد تهران شدند و مراكز نظامی و اداره‌ها را اشغال كردند. البته یكی از مهمترین دلایل اشغال تهران توسط قزاق‌ها را باید در بی‌كفایتی احمد شاه و بی‌توجهی مردم جست‌وجو كرد. به هر‌حال ورود قزاق‌ها به ایران یكی از تاثیر‌گذارترین وقایع تاریخی كشورمان است كه اگرچه زمینه را برای برچیده شدن حكومت قاجاری فراهم آورد،؛ ولی تولد حكومتی جدید را سبب شد كه بیش از نیم قرن بر كشورمان سلطه داشت.
سید محمد صادق فیض در كتاب كودتای سوم اسفند، این واقعه تاریخی را به زبان داستان بیان كرده و به بررسی اتفاقات پیش از این روز پرداخته‌است. وقایعی كه همه آنها در شكل‌گیری حكومت پهلوی نقش داشته‌است.
فیض برای روایت داستان كودتای سوم اسفند از روش فلاش بك استفاده كرده‌است. به‌این معنا كه ابتدا داستان را با بیان ورود قزاق‌ها به تهران شروع كرده و سپس زمینه‌های شكل‌گیری این واقعه را توضیح داده‌است. به عنوان مثال پس از توضیح درباره فضای تهران در روز سوم اسفند، به هجده ماه قبل برگشته و به قراردادی اشاره كرده كه بر اساس آن امور نظامی و مالی ایران زیر نظر انگلیسی‌ها در آمد. نویسنده ضمن توضیح این موضوع به اتفاقات دیگری كه دو سال قبل بین ایران، روسیه و انگلستان رخ داده،‌اشاره می‌كند تا اهمیت قرار داد معروف به قرارداده 1919 را برای مخاطب شرح دهد.
نویسنده در این كتاب به توصیف شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایران پرداخته و به نقش شیخ محمد خیابانی، محمد تقی پسیان و میراز كوچك خان جنگلی نیز در شكل‌”یری جنبش‌های مردمی علیه غربی‌ها اشاره كرده‌است.
وی هم‌چنین درباره سید حسن مدرس به عنوان یك معترض نیز توصیفاتی ارائه داده و پس از بیان نقش هر یك از شخصیت های تاریخی در مخالفت‌های علیه شاه باز هم به روز سوم اسفند بازگشته و در صفحات پایانی اتفاقات آن روز را كه مهمترین آن برقراری حكومت نظامی بود؛ توصیف كرده‌است. نویسنده هم‌چنین به روز چهارم اسفند نیز پرداخته و تاكید می‌كند كه این كودتای مقدمه شكل‌گیری سلسله پهلوی بود كه تنها دو پادشاه داشت.
این كتاب با تصاویر سیاه و سفید كه زمینه قهوه‌ای آن با تاریخی بودن موضوع مناسب است، هماهنگی دارد. منیژه ونكی عكس‌های موجود از این وقایع را به این شكل تصویرسازی كرده تا گذشت زمان را با كمك آنها نشان دهد. به هر حال كتاب كودتای سوم اسفند برای نوجوان كه تاریخ را با كمك كتاب‌های درسی آموخته‌اند خواندنی خواهد بود. چون با مطالعه این كتاب ضمن یادگیری تاریخ و درس، داستان یك واقعه را می‌خوانند و می‌‌توانند ضمن آموزش،‌ داستان نیز بخوانند.

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>