اثر: ابوعلی فضل‌بن حسن‌بن فضل طبرسی
به كوشش: حمید گروگان

كتاب حاضر، از گنجینه متون دینی است كه برگزیده‌هایی از كتاب مشهور و معروف مجمع‌البیان را در تفسیر قرآن كریم شامل می‌شود. این تفسیر به فارسی نوشته شده است. هرچند نویسنده كتاب اغلب فنون و علوم همچون بلاغت، حكمت و عرفان، علم حدیث، علم كلام و نحو و لغت را در نوشتن آن به كار گرفته امّا كاربرد فنون و ظرائف ادبی در كار او جلوه‌ای دیگر دارد. در این گزیده، متنهای انتخابی عمدتاً از ماجراهای تاریخی، داستانی و اصطلاحاً از شأن نزول آیات است و به سایر مطالب این تفسیر كمتر اشاره شده است. همچنین ترجمه آیات در شروع هر بخش، برگرفته شده از ترجمه قرآن آقای عبدالمحمّد آیتی است.
از بخشهایی كه در این گزیده آمده است موارد زیر را می‌توان برشمرد:

فاتحه‌الكتاب
سوره بقره
سوره آل عمران
سوره نساء
سوره مائده
سوره اعراف
سوره انفال
سوره یونس
سوره اسراء
سوره شعرا
سوره لقمان
سوره احزاب
سوره حجرات
سوره دهر
سوره بروج
سوره كافرون
سوره نصر
سوره یس
سوره ص

در اینجا دو صفحه از كتاب برگزیده مجمع‌البیان را كه تفسیر آیه 24 سوره اسراء است برای مثال می‌آوریم:

سوره اسراء

ذیل آیه 24 سوره اسراء
واحفض لهما جَناحَ الذُّلِ مِن‌الرَحمَه و قُل رَبِّ اَرحَمُهما كما رَبَّیانی صَغیراً
در برابرشان از روی مهربانی، سر تواضع فرود آر و بگو: ای پروردگار من، همچنان كه مرا در خُردی پرورش دادند بر آنها رحمت آور.

از این آیه، برمی‌آید كه دعای فرزند برای پدر و مادری كه از دنیا رفته‌اند، مورد قبول خداوند وگرنه، چه فایده‌ای دارد كه بگوید: درباره آنها دعا كن.
برخی گویند خداوند، فرزند را امر می‌كند كه به پدر و مادر پیر، نیكی كند؛ زیرا محبّت فرزندانِ جوان، نسبت به مادر پیر كم است. لكن دستور نمی‌دهد كه پدر و مادر درباره فرزندان نیكی كنند؛ زیرا محبّت پدر و مادر نسبت به فرزندان بسیار است. علّت اینكه فقط دوران پیری را ذكر كرده، این است كه پدر و مادر در این دوران، احتیاج به كمك دارند؛ زیرا در سن پیری ضعیف‌اند و احتیاج دارند كه فرزندان مخارج زندگی آنها را تأمین كنند.
در حدیث است كه پیامبر فرمود:
ـ بینی‌اش به خاك مالیده شود! بینی‌اش به خاك مالیده شود! بینی‌اش به خاك مالیده شود!
عرض كردند: یا رسول‌الله! كی؟
فرمود:«كسی كه پدر و مادرش یا یكی از آنها به سن پیری رسند و كاری نكند كه داخل بهشت شود.»
ابواسید انصاری روایت كرده است كه ما در حضور پیامبر گرامی بودیم. مردی از بنی سلمه آمد و گفت:«یا رسول‌الله، آیا پس از مرگ پدر و مادرم، كار نیكی مانده است كه درباره آنها انجام دهم؟»
فرمود:«آری. نماز بر آنها، طلب آمرزش، وفا كردن به عهدشان، احترام دوستشان و صله رحم آنها.»

بابک نیک طلب

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>