etesami1در25 اسفند 1285 در شهر تبریز کودکی به‌دنیا آمد که نامش را رخشنده گذاشتند. پدرش گیلانی و اصالتاً آشتیانی و مادرش از اهالی آذربایجان بود. یوسف اعتصامی ـ پدر رخشنده ـ از نویسندگان و مبارزان دوران مشروطه بود. به همین دلیل رخشنده مشهور به پروین اعتصامی از همان کودکی با مشروطه‌خواهان و چهره‌های فرهنگی آشنا شد. او زبان عربی و فارسی را در منزل نزد پدرش و استادان بزرگی مانند علی‌اکبر دهخدا و ملک‌الشعرای بهار و زبان انگلیسی را در مدرسه‌ی آمریکایی‌ها فراگرفت. پروین از هشت‌سالگی شعر می‌سرود. درسال 1303 دوران مدرسه را به اتمام رساند اما پیشنهاد ورود به دربار را نپذیرفت. دیوان پروین با مقدمه‌ی ملک‌الشعرای بهار و با 6500 بیت و 248 قطعه شعر در سال 1314 به چاپ رسید. اشعار پروین بیشتر به صورت قطعات ادبی است که با دیدی انتقادی مضامین اجتماعی را بیان می‌کند. او مدتی کتابدار دانشسرای عالی بود. سرانجام در 16 فروردین 1320 درسن 34 سالگی به دلیل بیماری حصبه درتهران از دنیا رفت و پیکرش را در قم و در مقبره‌ی خانوادگی به خاک سپردند. این شاعر بزرگ بیشتر متأثر از ناصرخسرو و اشعارش ترکیبی از دو سبک خراسانی و عراقی است. خیال‌انگیزی، روانی و دور بودن از هرگونه تکلف و پیچیدگی از خصوصیات شعرهای اوست. همچنین ظلم‌ستیزی و مردم‌دوستی را در لابه‌لای اشعارش می‌توان به خوبی دید. او در اشعارش مضامین اخلاقی ـ اجتماعی را با واژگان فاخر و نغز بیان می‌کرد. نکوهش بی‌جا یکی از زیباترین قطعه‌های اوست:

سیر، یک روز طعنه زد به پیاز
که تو مسکین، چه‌قدر بدبویی
گفت از عیب خویش بی‌خبری
زان ره از خلق، عیب می‌جویی
گفتن از زشت‌رویی دگران نشود باعث نکو رویی
تو گمان می‌کنی که شاخ گلی
به صف سرو و لاله می‌رویی
یا که هم بوی مشک تاتاری
یا ز ازهار باغ مینویی
خویشتن‌، بی‌سبب بزرگ مکن
تو هم از ساکنان این کویی
در خود آن به که نیک‌تر نگری
اول آن به که عیب خود گویی
ما زبونیم و شوخ جامه و پست
تو چرا شوخ تن نمی‌شویی

ناهید زنجانی

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>