b731

شعر گسترده و پرشاخهء فارسی با هزار و صد سال پیشینه، والاترین میراث فرهنگی اسلامی ایران است. در طول این هزار و صد سال، هزارها شاعر در این منطقهء جغرافیایی زیسته‌اند و به این زبان شعر سروده‌اند. بسیاری از آثار آنان امروزه به صورت كتاب چاپ شده و بسیاری دیگر هنوز به صورت نسخه‌های خطی در كتابخانه‌های گوشه و كنار جهان پراكنده است.
عمر یك انسان عادی، به‌خصوص نوجوان امروزی، كافی برای خواندن و شناختن همهء این آثار نیست. و از همین روست كه از دیرباز مجموعه‌های مختلفی از آثار منتخب گذشتگان تهیه شده است و می‌شود. این كتاب هم یكی از این مجموعه‌هاست با این تفاوت كه در آن نه ذوق و سلیقه و انتخاب یك نفر، بلكه چهار نفر دخالت داشته است كه از این میان سه تن خود شاعرند.
در انتخاب شعرهای این مجموعه كه دربرگیرندهء هزار سال شعر فارسی است، كوشش شده است با در نظر گرفتن دارا بودن جوهر شعری از هرگونه شعر نمونه‌هایی آورده شود: از مدح خاندان پیغمبر(ص) تا مرثیهء شهدای كربلا، از وصف طبیعت گرفته تا نمونه‌های واقع‌گرایانه از حوادث طبیعی و تاریخی (زلزله تبریز قطران، و قحطی اصفهانِ جمال‌الدین اصفهانی) و همچنین شعر عارفانه و حماسی و…
در انتخاب شعرهای این مجموعه و همچنین نگارش شرح حال مختصر شاعران مستقیماً به دیوانهای چاپ معتبر این شاعران مراجعه شده است و از رودكی، پدر شعر فارسی، تا نیمایوشیج، بنیانگذار شعر نوین فارسی، نمونه‌هایی آمده است. به دیگر سخن از دورهء انتظام عروضی تا دورهء انتظام طبیعی نمونه‌هایی در این مجموعه هست.
فصلهای كتاب براساس قرنهای مختلف از چهارم تا چهاردهم تقسیم‌بندی شده است. در هر دوره شاعران آن عصر ابتدا در چند سطر معرفی می‌شوند. سپس نمونه شعرشان می‌آید. مثلاً در قرن چهارم، نام این بزرگان آمده است:رودكی، شهید بلخی، كسایی مروزی، رابعه، فردوسی و ابوسعید ابوالخیر. در قرن چهاردهم نیز شاعران معاصری چون ایرج‌میرزا، عارف قزوینی، فرّخی یزدی، پروین اعتصامی، محمّدتقی بهار، علی اكبر دهخدا، نیمایوشیج و شهریار حضور دارند. در پایان كتاب اسم تمام شاعرانی كه نام و اثرشان در مجموعه هست به ترتیب حروف الفبا آمده است. و در كنار هم نام قرن زندگی آن فرد ذكر شده است.

ستایش حضرت علی(ع)
مدحت كن و بستای كسی را كه پیمبر
بستود و ثنا كرد و بدو داد همه كار
آن كیست بدین حال و كه بوده‌ست و كه باشد
جز شیر خداوندِ جهان، حیدرِ كرّار
این دین هُدی را به مَثَل دایره‌ای دان
پیغمبر ما مركز و حیدر خط پرگار
علم همه عالم به علی داد پیمبر
چون ابر بهاری كه دهد سیل به گلزار
(كسائی مروزی قرن چهارم هجری)

گل
گل نعمتی‌ست هدیه فرستاده از بهشت
مردم كریمتر شود اندر نعیم گل
ای گلفروش، گل چه فروشی برای سیم
وز گل عزیزتر چه ستانی به سیمِ گل
(ابوسعید ابوالخیر قرن چهارم هجری)

از واقعه‌ای
از واقعه‌ای تو را خبر خواهم كرد
وآن را به دو حرف مختصر خواهم كرد:
با عشق تو در خاك نهان خواهم شد
با مهر تو سر ز خاك بر خواهم كرد.

اندر همه دشت
اندر همه دشت خاوران سنگی نیست
كز خون دل و دیده بر آن رنگی نیست
در هیچ زمان و هیچ فرسنگی نیست
كز دست غمت نشسته دلتنگی نیست
)خیام قرن پنجم هجری(

نام و نشان
ای بس كه نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نَبُد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود

بانگ جرسها
مرغی دیدم نشسته بر بارهء توس
در چنگ گرفته كلّهء كیكاووس
با كلّه همی گفت كه: افسوس، افسوس!
كو بانگِ جرسها و كجا نالهء كوس؟
كوكو
آن قصر كه بر چرخ همی زد پهلو
بر درگَهِ او شهان نهادندی رو
دیدیم كه بر كنگره‌اش، فاخته‌ای
بنشسته همی گفت كه: «كوكو، كوكو؟»

بابک نیک طلب

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>