991
مواد و ترکیبات زیادی در جوّ زمین وجود دارند که اهمیت چندانی برای آب و هوا ندارند؛ اما سه ماده ی ترکیبی با این که بخش کوچکی از جوّ زمین را تشکیل می دهند از اهمیت زیادی برای جانداران و ما برخوردار هستند: ازون، بخار آب و دی اکسیدکربن

ازون:
مولکول ازون از سه اتمِ اکسيژن تشکيل شده و غلظت آن با ارتفاع از سطح دريا، عرض جغرافيايی و زمان، تغيير می کند. بيش ترین ازون در ارتفاع 50 تا 55 کيلومتری و به دليل فرآيندی که به جذب اشعه ی ماورای بنفش خورشيد منجر می شود، تشکيل می شود. ازون سپس به ارتفاع های پايين تر آمده و در ارتفاع های 15 تا 25 کيلومتری مستقر می شود. مقدار بسيار کمی از آن ممکن است در اثر تخليه های الکتريکی در سطح زمين ايجاد شود. در مجموع غلظت ازون در هر ارتفاعی به طورکلی در اثر حرکت های عمومی جوّ تغيير می کند. اشعه ی ماورای بنفش خورشيد، توسط ازون جذب می شود. وجود ازون به زندگی موجودات زنده ی روی کره ی زمين کمک بسياری می کند. اين ماده با جذب اشعه ی ماورای بنفش کشنده ی خورشيد، زندگی را در اين سياره برای ما ممکن می سازد.

بخار آب:
جوّ هيچ گاه به طور کامل خشک نيست و هميشه مقداری بخار آب به صورت متغير در آن وجود دارد. در مناطق ساحلی حاره ای که هوا بسيار گرم و مرطوب است، غلظت بخار آب تا سه درصد جرم هوا می رسد. برعکس در مناطق خشک، مقدار آن به حدی است که اندازه گيری آن به سختی انجام می شود.
به هر حال مقدار کم بخار آب می تواند تغييرات بزرگی در جوّ ايجاد کند و اين موضوع تا حد زيادی مربوط به تغييرات ناشی از غلظت بخار آب در نزديکی سطح زمين است. اين تغييرات به ويژه در ارتفاع های کم تر از شش کيلومتری رخ می دهد که بخار آب زیادی در آن قرار دارد. بخار آب پس از ورود به جو به صورت مايع يا جامد درآمده و سرانجام به شکل شبنم، باران، برف و تگرگ به سطح زمين باز می گردد. به طور کلی، غلظت متوسط بخارآب در جوّ با ارتفاع کاهش می يابد، ولی ممکن است توزيع آن در قسمتی از جوّ برعکس شود.

دی اکسيد کربن:
دی اکسيد کربن در اثر فرآيندهايی مثل تنفس جانداران و نيز در اثر سوختن يا تجزيه ی مواد کربن دار وارد جوّ می شود. از ديگر راه های ورود آن به جوّ، فعاليت های آتش فشانی است. مقدار زيادی از اين دی اکسيد کربن، توسط گياهان از جوّ خارج می شود. حدود 99 درصد دی اکسيد کربن کره ی زمين در آب های اقيانوس ها حل می شود. اين حل شدن به دمای آب بستگی دارد و با توجه به تغييرات دمای آبِ اقيانوس ها، دی اکسيد کربن از جوّ کاسته شده و يا زياد می شود.
مقدار دی اکسيد کربن که سالانه وارد جوّ و يا خارج می شود، حدود يک دهم مقدار کل آن است. غلظت دی اکسيد کربن در نزديکی سطح زمين تغيير می کند. در شهرها مقدار آن زياد و در نواحی دور از مناطق صنعتی، تغييرات آن در چند متری سطح زمين نسبتاً کم است. در قسمت های بالاي جوّ، توزيع دی اکسيد کربن ناشناخته مانده و کم تر از سطح زمين شناخته شده است.

سیامک نیک طلب

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>