ma7685571
بر چشم تو عالم ار چه می آرایند
مگرای بدان كه عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش كت بربایند
حکیم عمر خیام نیشابوری، دانشمندی است كه او را آن چنان كه باید و شاید نمی شناسیم. زندگی حكیم پر از ابهام است و بسیاری از زوایای شخصیتی او از نظرمان پنهان است.
خیام در اردیبهشت ماه سال 427 هجری شمسی در نیشابور به دنیا آمد. نیشابور در آن زمان مهد فرهنگ و دانش بود؛ به طوری كه از كتاب خانه هایش با شگفتی یاد می كنند. بسیاری از شاعران، حكیمان و دانشمندان را می شناسیم كه نیشابوری بوده اند. خیام از همان دوران جوانی، نبوغ و استعدادش را نشان داد. او در جوانی پدرش را از دست داد و ناگزیر به ترك تحصیل شد و برای امرار معاش به سمرقند مهاجرت كرد. در آن جا با حمایت ابوطاهرعبدالرحمان بن احمد كه از اشخاص مهم در سمرقند(قاضی القضات) بود به كسب علم ادامه داد. او ارزش بالای علم و دانش خیام را دریافته بود. خیام در همان زمان جوانی دو كتاب نوشت كه یكی از آن ها كتاب معروف جبر و مقابله بود كه به زبان عربی به یادگار مانده است. در همان دوران، سلجوقیان در ایران به قدرت می رسند و می گویند سلطان ملك شاه سلجوقی با تدبیر وزیر ایرانی خود، خواجه نظام الملك، خیام را به همراه عده ی دیگری از دانشمندان بنام به اصفهان دعوت می كند و در آن جا رصدخانه ای می سازد و خیام به كاری مشغول می شود كه اعتقادی به آن نداشت و آن كار ستاره خوانی بود.
اغلب مردم خیام را با رباعیاتش می شناسند و ایرانیان او را شاعر می دانند. چنان كه مردم دنیا او را به همراه هومر، دانته، گوته و شكسپیر از پنج شاعر بزرگ تاریخ جهان می شناسند.
جالب این جاست كه خیام را تمام مردم دنیا، ایرانی می دانند و او معروف ترین ایرانی دنیاست. بسیاری از اندیشمندان او را علاوه بر شاعر، ریاضیدان، منجم، موسیقیدان، حكیم، فیزیكدان، فیلسوف، شیمی دان و هواشناس می دانند. حال این پرسش مطرح می شود كه مگر می شود یك انسان به تنهایی این همه دانش را با هم داشته باشد؟
شخصیت خیام پر از تضاد و تناقض است. از طرفی كتاب ها و تألیف هایی كه از او به ما رسیده، بسیار اندك و ناقص است و داستان هایی كه از او نقل شده با مبالغه ی زیادی همراه است و در بسیاری نیز نسبت های غیرواقعی و دروغین به او داده اند. اما با همین اطلاعاتی كه امروزه در دست ماست؛ می توان پذیرفت كه خیام نابغه ای بوده كه جلوتر از زمان خود حركت می كرده و اگر زودتر از این ها شناخته می شد، بسیاری از مسایل حل نشده و بنیادی، سریع تر حل می شد و حداقل می توانستیم بسیاری از پیشرفت های امروزی را از آن ایرانیان بدانیم و خود را شریك تمدن عصر حاضر و عصر اطلاعات بدانیم. در مجموع ما خیام را توسط رباعیاتش شناخته ایم و به جنبه ها و ابعاد دیگر او توجه چندانی نكرده ایم.
اجرام كه ساكنان این ایوانند
اسباب تردد خردمندانند
هان تا سررشته ی خرد گم نكنی
كانان كه مدبرند، سرگردانند

سیامك نیك طلب

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>