1
جهان نامی است كه روی تمام چیزهایی كه وجود دارند، گذاشته‌ایم. از زمین و آن چه روی آن است گرفته تا هر چه در فضاست. زمین ممكن است به چشم ما بسیار بزرگ و پهناور بیاید، اما در مقایسه با جهان، مانند دانه‌ای شن در صحرایی وسیع است و ذره‌ای بسیار ریز به شمار می‌آید. جهان به‌قدری وسیع و پهناور است كه دانشمندان نمی‌توانند آن را با كیلومتر اندازه‌گیری كنند. اگر بخواهیم یك باره به تمام آن بپردازیم، بدون شك گیج و سردرگم خواهیم شد؛ پس بهتر است از جایی نزدیك‌تر و آشناتر شروع كنیم؛ یعنی از سیاره‌ی خودمان، زمین.

خانه‌ی ما، زمین
سیاره‌ی زمین جای بسیار ویژه‌ای برای ما انسان‌هاست. با این حال هفت سیاره‌ی دیگر هم كنار زمین وجود دارند كه در مسیری بیضی شكل به نام مدار، دور خورشید می‌گردند. بعضی از این سیارات هم مدارهایی دارند كه اجرام آسمانی دیگری دورشان می‌گردند. به این اجرام «ماه» می‌گوییم. ستاره شناسان به تمام این مجموعه كه شامل خورشید، سیارات، ماه‌هایی كه دور سیارات می‌گردند و قطعه‌های بزرگ و كوچك سنگ و یخ هستند، منظومه‌ی شمسی می‌گویند. خورشید كه در مركز این منظومه قرار دارد، یك ستاره است.

ستاره
ستاره، توپ بسیار عظیمی از گاز است كه از خود نور و گرما و انرژی تولید می‌‌كند. ستاره‌ها به مرور زمان تغییر می‌كنند؛ اما این تغییرات طی میلیون‌ها تا میلیارها سال صورت می‌گیرد.
ستاره‌ها بسیار بزرگ‌تر از سیارات هستند. ستاره‌ها هم مانند سیارات انواع بسیار گوناگونی دارند و اندازه‌ی آن ها، مقدار ماده‌ای كه آن ها را تشكیل داده و حرارت سطح‌شان با یك دیگر، متفاوت است. خورشید، ستاره‌ا‌ی متوسط و زرد رنگ است.

كهكشان
درست مانند خانه‌ای در یك شهر، خورشید یكی از چند صد میلیارد ستاره‌ای است كه كهكشان ما را كه به آن «راه شیری» می‌گوییم، شكل داده است. كهكشان راه شیری، علاوه بر سیارات و ستار‌ه‌های بی شمار، توده‌های بسیار عظیمی از گاز نیز در خود دارد كه روزی به ستاره‌های جدیدی تبدیل خواهند شد. راه شیری، كهكشانی است مسطح و حلزونی شكل كه مركز آن، برآمده است.

كهكشان‌های دیگر
كهكشان‌ راه شیری هم به نوبه‌ی خود یكی از میلیاردها كهكشانی است كه در جهان وجود دارد. بعضی از این كهكشان‌ها، مانند راه شیری، حلزونی شكل هستند و برخی دیگر توده‌ای نامنظم كه از میلیارها میلیارد ستاره و سیاره تشكیل شده‌اند. كهكشان‌ها به نوبه‌ی خود در كنار هم خوشه‌های بزرگ و كوچكی را شكل می‌دهند. در خوشه‌‌های كوچك ممكن است تا بیست كهكشان وجود داشته باشد، حال آن كه در خوشه‌‌های بزرگ این تعداد به هزاران كهكشان هم می‌رسد. این خوشه‌‌های كهكشانی مانند تار عنكبوت در فضا امتداد می‌یابند و به هم می‌پیوندد. این تارها در نهایت چیزی شبیه یك لانه‌ی عنكبوت غول‌پیكر و بسیار عظیم را شكل می‌دهند. فضای بین این تارها خالی است و به ندرت ستاره یا كهكشانی را می‌توان در آن یافت.

سرعت نور
در فضا فاصله‌‌ها آن قدر طولانی است كه دانشمندان برای اندازه‌گیری آن ها باید از «خط‌كش» ویژه‌ای استفاده كنند. برای این كار از «سال‌ نوری» استفاده می‌كنند. سال نوری مسافتی است كه نور، طی یك سال می‌پیماید. هیچ یك از ما نمی‌تواند حركت نور را تشخیص دهد، زیرا نور در هر ثانیه سیصد هزار كیلومتر را طی می‌كند. حالا تصور كنید در طول یك سال، چند ثانیه وجود دارد. با این كار می‌توانید دریابید كه نور در یك سال چه مسافتی را می‌پیماید.
با در نظر گرفتن سرعت حركت نور در منظومه‌ی شمسی تا حدی می‌توانیم به وسعت جهان پی‌ببریم. به عنوان مثال، حدود هشت ثانیه طول می‌كشد تا نور خورشید به زمین و حدود دو ساعت زمان می‌برد تا به سیاره‌ی مشتری برسد؛ اما همین نور باید حدود چهار سال در راه باشد تا به ستاره‌ی بعدی برسد! شگفت‌انگیز نیست؟

علی خاكبازان

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>