42

باران اسیدی، بارانی است كه با خود اسید به همراه دارد. چرا؟
سوخت‌های فسیلی مانند زغال سنگ و نفت و بنزین، هنگام سوختن از خود موادی مانند گوگرد (سولفور)، كربن و نیتروژن منتشر می‌كنند. این اكسیدها با رطوبت هوا تركیب می‌شوند و اسید سولفوریك، اسید كربنیك و اسید نیتریك را به‌وجود می‌آ‌ورند. اسیدهای موجود در هوا با قطره‌های باران همراه می‌شوند و به سطح زمین بازمی‌گردند.
به بارش‌های دیگری هم، مانند برف، تگرگ، بوران (بارش باران و برف همراه با باد) و مِه كه تركیبی از این اسیدها را با خود دارند، باران اسیدی می‌گویند.
در قرن بیستم، دانشمندان به این نكته پی بردند كه باران‌‌های اسیدی برای محیط زیست انسان خطرناك است و به آن آسیب وارد می‌كند. كشورهایی كه در نیمه‌ی شمالی كره‌ی زمین قرار دارند، مانند امریكا، كانادا، آسیا و اكثر كشورهای اروپایی، بیش ترین استفاده را از سوخت‌های فسیلی در صنایع و كارخانه‌های خود می‌كنند و به همین دلیل می‌توان گفت كه این كشورها از عوامل اصلی تولید باران‌های اسیدی هستند.
دانشمندان برای تعیین مقدار اسیدی یا قلیایی بودن بارش‌‌ها، مقداری از باران را به عنوان نمونه انتخاب می‌كنند و پ هاش( pH) یعنی تركیب اسید و باز موجود در آن را اندازه‌گیری می‌كنند. پ هاش موجود در هر ماده از 0 تا 14 واحد اندازه‌گیری می‌شود. به عنوان مثال، پ هاش آب مقطر 7 است كه طبیعی محسوب می‌شود. پ هاش كم تر از 7، اسیدی بودن و بیش تر از 7، قلیایی بودن آن ماده را نشان می دهد. پ هاش باران‌های طبیعی بین 5 تا 6 است؛ زیرا كربن دی اكسید موجود در جَوّ به مقدار بسیار كمی بخار آب را اسیدی می‌كند. در سال 2000 میلادی باران‌‌هایی در امریكا بارید كه پ هاش آن ها كم تر از 2 و3 بود! پ هاشِ بیش تر باران‌هایی كه در این كشور می‌بارد، بین 3 و 4 است.
باران اسیدی برای تمام موجودات زنده و محیط زیست خطرناك و مخرب است؛ اما بیش‌ترین آسیب را به محیط دریاچه‌ها، رودخانه‌‌‌ها و آب‌های جاری می‌زند. كم تر موجود آبزی را می توان یافت كه بتواند در برابر شرایط اسیدی مقاومت كند و زنده بماند. تا پایان سال 2000 میلادی، 10000 دریاچه در جهان، به‌ویژه در نروژ، سوئد و كشورهای امریكای شمالی بر اثر باران‌‌های اسیدی نابود شد. این باران‌‌ها با از بین‌بردن مواد معدنی موجود در خاك، سبب نابود شدن جنگل‌ها و گیاهان نیز می‌شوند.
بادهای شدید می‌توانند این اسیدهای آلوده و خطرناك را از نقطه‌ای در كره‌ی زمین به نقطه‌ی دیگری منتقل كنند. تحقیقاتی كه در دهه‌ی 1990 میلادی صورت گرفت، به روشنی نشان داد كه مواد منتشر شده از یكی از نیروگاه‌های زغالی تولید برق كه در غرب امریكا قرار دارد، عامل اصلی باران‌های اسیدی است كه در شرق كانادا و شمال شرقی امریكا می‌بارد.
باران‌های اسیدی می‌توانند به ساختمان‌هایی كه از سنگ، فلز و بتون ساخته می‌شوند، آسیب جدی برسانند. همچنین می‌توانند سلامت انسان را به خطر بیندازند. ذرات انیدرید سولفورو (دی‌اكسید گوگرد) كه گاز سنگینی است و اكسیدهای نیتروژن به راحتی از طریق تنفس وارد ریه می‌شوند و بیماری‌‌هایی مانند آسم و برونشیت (ورم نایژه‌ها) را به وجود می آورند.

علی خاكبازان

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>